Thema in de kijker: zonsverduistering

“Zonsverduistering geeft een uniek zicht op de corona”

Petra Vanlommel
Op vrijdag 20 maart 2015 is er in België een gedeeltelijke zonsverduistering. Voor veel mensen een speciale belevenis, maar voor wetenschappers creëert zo’n zonsverduistering ook unieke omstandigheden. Petra Vanlommel van de Koninklijke Sterrenwacht van België: “Vanuit wetenschappelijk standpunt is vooral een totale zonsverduistering interessant omdat de maan de zonneschijf dan net bedekt. Zo krijg je een uitzonderlijke kijk op de onmiddellijke omgeving rond de zon of de lage zonneatmosfeer met de ‘Helmet streamers’ (magnetische lussen in de vorm van een puntige helm). Net op die plaats in de corona wordt bijvoorbeeld de zonnewind versneld. De zonnewind is een continue stroom van massa die wegwaait van de zon over de aarde.”

“Eclips kan je netvlies beschadigen”

Ann Pyck
Om ongestoord van het fenomeen te kunnen genieten, is het belangrijk om de ogen goed te beschermen. “Eclipsblindheid voel je niet opkomen, maar je netvlies kan wel tijdelijk of zelfs permanent beschadigd worden”, zegt optometrist Ann Pyck. “Wanneer je onbeschermd naar de zonsverduistering kijkt, absorbeert het netvlies ook niet-zichtbaar ultraviolet en infrarood licht. Dat veroorzaakt interne chemische reacties waardoor delen van het netvlies uitvallen. Ook thermische reacties beschadigen het netlies. De kegeltjes en staafjes van je netvlies worden daardoor geschonden. Pas enkele uren later merk je dat je zicht vlekkerig en slechter wordt. De vlekken zitten bovendien midden in het gezichtsveld, je kan ze dus niet negeren. Kijk dus zeker met een erkende eclipsbril naar de zonsverduistering. Alternatieven zoals een cd, fotonegatieven, een zelfgemaakt brilletje of een gewone zonnebril volstaan niet.”

“Dieren ervaren stress”

Ook dieren ervaren een zonsverduistering als iets uitzonderlijks. “Dieren staan dichter bij de natuur en voelen een zons- of maansverduistering zeker aan”, zegt dierengedragstherapeute Inge Pauwels. “Bij natuurrampen, zoals de tsunami, is gebleken dat heel veel wilde dieren tijdig konden vluchten. Dat bewijst dat ze natuurfenomenen sterk aanvoelen. Een zonsverduistering bezorgt dieren sowieso stress. Op korte tijd kunnen ze dan enorme stresspieken vertonen. Sommige dieren zetten dat om in angst. Prooidieren zoals herten of paarden kunnen dan bijvoorbeeld vluchtgedrag vertonen. Je zet ze dus best veilig binnen. Sommige dieren lopen een heus trauma op en worden nadien bijvoorbeeld angstig bij schemering. Er is echter nog te weinig onderzoek gedaan om dit echt te kunnen bewijzen.”

17 maart 2015