Wetenschapsfraude neemt toe

Stefanie Van der Burght
Almaar meer raken er gevallen bekend van wetenschappers die frauderen met hun onderzoeksresultaten. “Wetenschappelijke integriteit gaat over meer dan fraude door fabricatie of vervalsing van onderzoeksdata of plagiaat” zegt Stefanie Van der Burght, medewerkster van de Directie Onderzoeksaangelegenheden van UGent en secretaris van de Commissie Wetenschappelijke Integriteit. “Er bestaat een grijze zone van handelingen die minder frauduleus lijken maar waar we toch vragen kunnen bij stellen. ‘Salami slicing’ bijvoorbeeld, waar één betekenisvolle paper in verschillende kleinere publicaties wordt opgedeeld met als doel het aantal publicaties op te drijven. Een recente metastudie toonde aan dat 2% van de wetenschappers toegaf een ernstige vorm van fraude te hebben gepleegd. Een derde gaf zelfs toe soms in de grijze zone te zitten. De grote meerderheid van het onderzoek gebeurt dus wel nog steeds zoals het hoort. Meestal ligt druk aan de basis van fraude. Dat kan een druk zijn om te publiceren, om financiering te houden of te krijgen. Maar ook  de concurrentie  en het ego van sommige onderzoekers zelf zijn soms bepalend.”
Om de kwaliteit van het onderzoek te bewaken, onderschreef de Universiteit Gent de Ethische Code van het Wetenschappelijk Onderzoek in België. Daarmee geeft ze aan dat ze zorgvuldigheid, voorzichtigheid, betrouwbaarheid, verifieerbaarheid, onafhankelijkheid en onpartijdigheid hoog in het vaandel draagt. “Daarnaast heeft de UGent ook een Commissie Wetenschappelijke Integriteit. Iedereen die op de hoogte is van inbreuken, kan dat melden. De commissie bestudeert het bewijsmateriaal, hoort de partijen en komt zo tot een oordeel.”

6 december 2013