Thema in de kijker: Vluchtelingencrisis

“Vluchtelingen maken deel uit van de globalisering”

Gily Coene
"Vluchtelingen zijn een fenomeen van alle tijden. “Toch worden ze nog te veel beschouwd als een soort afwijking, een probleem dat moet opgelost worden. Daarom is er ook geen structurele aanpak”, zegt doctor in de moraalfilsofie Gily Coene, verbonden aan de VUB. “Migraties zijn er altijd geweest, ze zijn inherent aan hoe onze maatschappij is ontstaan en evolueert. Ze brengen dynamiek in onze samenleving. Ook in de toekomst zullen er grotere migraties zijn, denk maar aan de klimaatvluchtelingen. De opvatting dat migraties moeten ‘opgelost’ worden, staat eigenlijk haaks op het idee van globalisering. Maar die opvatting zorgt er wel voor dat noch ons maatschappelijk systeem, noch ons beleid erop zijn afgestemd.”

“Door de toevlucht van oorlogsvluchtelingen uit Syrië is men momenteel sterk gefocust op het humanitaire aspect van vluchtelingenhulp. Dat is natuurlijk ook wat er nu in eerste instantie moet gebeuren, maar hoe gaat het verder na die eerste humanitaire opvang? Zal men de vluchtelingen zelf ook om hun mening vragen? De meesten van hen hebben een ondernemend karakter en een visie over de toekomst. Waarom zou men daar geen gebruik van maken? Er wordt bijvoorbeeld nu van bovenaf gehamerd op integratie en werkgelegenheid, maar hoe denken de vluchtelingen daar zelf over? Willen ze bijvoorbeeld niet zo snel mogelijk terug naar hun thuisland? Het valt me op dat de stem van de vluchtelingen weinig of niet wordt gehoord in het huidige discours. De vluchtelingenproblematiek zal in elk geval na het eerste humanitaire stadium nog stof bieden tot discussie. Denk maar aan sociale rechten, gezondheidszorg, de genderproblematiek,…”

“Soepeler visumbeleid zou veel vluchtelingen kunnen redden”

Kati Verstrepen1
“Na de eerste humanitaire opvang volgt voor veel vluchtelingen nog een slopende administratieve weg”, zegt ook advocate Kati Verstrepen. Ze is al 27 jaar gespecialiseerd in asiel- en migratierecht en momenteel stafhouder aan de Balie van Antwerpen. “Het is trouwens lang niet zeker dat alle vluchtelingen die tot in België geraakt zijn ook effectief erkend zullen worden als vluchteling of subsidiaire bescherming kunnen krijgen.”

“Mensen van buiten de Europese Unie hebben een visum nodig om naar hier te reizen, maar noch in Afghanistan, noch in Syrië of Irak is een Belgische ambassade om de aanvraag te doen. Wie bijvoorbeeld vanuit Syrië naar België wil, moet eerst naar Beiroet reizen om een visumaanvraag in te dienen in een Belgische ambassade. Doorgaans zal de aanvraag afgewezen worden. Wie gehuwd is met iemand die in België al asiel of subsidiaire bescherming heeft gekregen, kan wel een aanvraag voor een visum gezinshereniging indienen. Die moet echter op de dichtstbijzijnde ambassade worden ingediend. Vaak is dit onmogelijk, omdat de reis te gevaarlijk of te duur is. Wie er toch in slaagt, moet vervolgens terug naar huis keren om te wachten op het antwoord. Dit kan zes maanden duren. Wordt de aanvraag goedgekeurd, dan moet de gevaarlijke reis opnieuw ondernomen worden om het visum te gaan afhalen. Het zou veel efficiënter zijn als Belgische familieleden in België het ‘visum voor gezinshereniging’ in orde kon brengen, zoals dat nu bijvoorbeeld in Nederland al mogelijk is. Door de lange en moeilijke visumprocedure kunnen ook Syriërs met Belgische familie dus bijna niet anders dan clandestien en in gammele bootjes de gevaarlijke reis naar België ondernemen. Jammer dat we die kans laten liggen, het zou volgens mij veel mensenlevens kunnen redden. Voordeel voor België zou trouwens zijn dat de vluchtelingen die hier dan toekomen met een visum al op voorhand gescreend zijn.”

“Veel gelijkenissen met migraties van 100 jaar geleden”

Lien Vloeberghs
Mensen zijn altijd onderweg geweest. Tussen 1873 en 1934 vertrokken bijvoorbeeld zo’n twee miljoen Europeanen vanuit Antwerpen naar de Verenigde Staten en Canada met de Red Star Line. Lien Vloeberghs, historisch onderzoekster in het Red Star Line Museum: “Er zitten veel gelijkenissen in de migratieverhalen van honderd jaar geleden en vandaag. De belangrijkste motieven zijn nog steeds oorlog en de zoektocht naar een waardig bestaan en goed werk. De moeilijkheden van afscheid nemen, problemen onderweg en in het nieuwe land, zijn ook nog vaak dezelfde. Vrouwen die alleen reizen, zijn nog steeds kwetsbaar voor dezelfde gevaren. Migranten hadden toen contact met familie via brieven, vandaag gebeurt dat via Skype en Facebook. Honderd jaar geleden schreven Belgen, Russen en Duitsers naar huis hoe familieleden best de oversteek naar Amerika konden maken, waar ze voor moesten opletten, hoe ze grenzen konden oversteken, en wat ze best verzwegen tegen overheidsbeambten. Vandaag worden dergelijke berichten verspreid via sociale media op het internet.”

21 september 2015