Thema in de kijker: Wereldlichtjesdag

Op 11 december is het Wereldlichtjesdag. Op die dag worden overal ter wereld overleden kinderen herdacht. Die dag valt niet toevallig in december. De feestdagen confronteren veel mensen immers extra met gemis. Drie rouwexpertes aan het woord.

“Vraag wat je voor iemand kan doen en luister!”

Ann Onkelinx
Ann Onkelinx is psychologe: ‘In december staat alles in het teken van gezelligheid en samenzijn, maar net daardoor wordt wie er niet meer is nog meer gemist. Het gemis is er elke dag, maar de focus erop wordt groter door de sfeer van gezelligheid en samenzijn. Dit begint al bij de eerste kerstlichtjes. De maatschappelijke druk hierbij kan groot zijn. Vooral mensen die bijvoorbeeld vijf jaar geleden iemand hebben verloren, krijgen al gauw te horen: zet je erover en kom toch gezellig mee feesten. Maar voor die mensen voelt dat alsof het nog maar gisteren was. Mensen in rouw raad ik aan om voldoende aan zelfzorg te doen. Bekijk wat je zelf nodig hebt om de dagen door te komen. Voel je niet verplicht om mee te feesten. Durf nee te zeggen.

Ook de mensen in de omgeving kunnen hierbij helpen. Vraag wat je kan doen voor iemand en luister! Uit goede bedoelingen denken we vaak in de plaats van een ander, maar we vergeten soms te vragen aan de persoon zelf wat hij nodig heeft. Mensen in rouw denken dan: ze bedoelen het goed en ze durven geen nee zeggen.’

“Maak ruimte voor emoties en haal herinneringen op”

Elke Vermeyen
Elke Vermeyen is gespecialiseerd in rouw bij kinderen. ‘Met Sinterklaas die pas terug naar Spanje vertrokken is, is de tijd van de verlanglijstjes en vele cadeautjes weer volop aangebroken. Voor rouwende kinderen is dit vaak een moeilijke periode. In het bijzonder voor kinderen die een ouder verloren hebben. Hoe ga je als omgeving in deze maand vol met feestelijkheden nu eigenlijk het beste om met rouw en verdriet bij kinderen en jongeren? We denken vaak dat de feestdagen vooral leuk moeten zijn. Toch horen verdriet en gemis er ook bij. Door je eigen gevoelens te tonen en uit te leggen, geven we onze kinderen de ruimte om hun emoties ook te tonen. Enkel zo kan je een gespannen situatie rond de feestdagen vermijden. Bespreek ook samen met de kinderen hoe je de overledene wilt betrekken tijdens de aankomende feestdagen. Het is de ideale periode om bewust tijd vrij te maken om herinneringen op te halen. Door samen te zijn of samen stil te staan bij degene die er niet meer is, kunnen de kinderen de warmte van het samenzijn tijdens de feestdagen ervaren.’

“Mensen in niet-erkende rouw voelen zich nog eenzamer”

Evamaria Jansen
Evamaria Jansen, psychotherapeute en rouwspecialiste wijst ons erop dat ook onzichtbare of niet-erkende rouw extra zwaar om dragen is tijdens de feestdagen. ‘We weten stilaan dat rouw kan isoleren en proberen er rekening mee te houden. Maar wat als de rouwende niet in zijn rouw erkend wordt? Bij sommige vormen van rouw staan we veel te weinig stil, omdat we vinden dat er geen legitieme reden is voor het verdriet, omdat het verdriet al ‘te lang duurt’ of omdat er getreurd wordt om iemand die maatschappelijk niet geaccepteerd is. Mensen in niet-erkende rouw voelen zich nog eenzamer. Zo vinden bijvoorbeeld kinderen van een gedetineerde die overlijdt moeilijk een open oor wanneer ze verdriet hebben. Ook perinatale sterfte of een ‘doodgewone’ miskraam kunnen tot niet-erkend verdriet leiden. En zo zijn er nog voorbeelden: rouw om een moeder van kleine kinderen die een ‘laffe’ suïcide pleegde of een homoseksueel kind dat aan aids stierf. En wat als niemand van de rouw af weet, omdat de overledene een geheime minnaar was? Wat als iemand uit schaamte zwijgt over het gat dat geslagen werd door het verlies van een huisdier? Misschien is het een tip voor deze dagen - en altijd - om in gedachten eens je vrienden- en bekendenkring te overlopen en je ogen en oren open te houden.’

7 december 2016