Thema in de kijker: Ouderenweek van 21 tot 27 november

“Zorg op maat voor iedereen”

Saloua Berdai
Saloua Berdai-Chaouni leverde vernieuwend en baanbrekend werk over interculturalisering van de zorg- en welzijnssector. Ze wordt als één van de pioniers in het werken rond vergrijzing en diversiteit in Vlaanderen beschouwd. Momenteel is ze docent aan Karel de Grote Hogeschool en als PhD-onderzoekster aan het Erasmus Hogeschool Brussel en de VUB verbonden. Haar huidig onderzoek richt zich op dementiebeleving en dementiezorg bij ouderen met migratieachtergrond.

“Alle ouderen hebben dezelfde wens: ze willen een kwaliteitsvolle oude dag, waarbij rekening wordt gehouden met hun noden en behoeften. Bij ouderen met een migratieachtergrond betekent dit dat je ook rekening houdt met de migratiegeschiedenis. Er wordt vaak gezegd dat mensen met een migratieachtergrond geen professionele hulp wíllen opzoeken. Die individuele drempels bestaan zeker, maar belangrijker zijn de structurele drempels: de zorg is niet aangepast aan die groep ouderen. Als mensen wél de stap zetten om professionele hulp te zoeken, haken ze vaak af wanneer de zorg niet aangepast blijkt te zijn. Bij maatzorg moet je rekening houden met de levensgeschiedenis van de oudere. Dit geldt voor elke oudere, ook voor ouderen met een migratieachtergrond. Zo zal een Italiaan bijvoorbeeld zijn pasta al dente willen eten, en niet platgekookt zoals hij hem voorgeschoteld krijgt in onze rusthuizen. Zo’n vraag wordt snel geculturaliseerd, terwijl het op zich heel gewone vragen zijn. Elke oudere wil zich graag omringen met wat hij of zij kent.

Bij dementie worden die noden heel scherp gesteld. De zorgnood is op een bepaald moment heel hoog waardoor professionele zorg onvermijdelijk is. Het is een fysiologisch feit dat mensen met dementie cognitieve functies verliezen. Zo kunnen ze bijvoorbeeld hun aangeleerde taal verliezen, en opnieuw in hun moedertaal beginnen spreken. Als er dan geen zorg is van iemand die de taal spreekt, wordt de oudere niet optimaal geholpen en geraakt hij/zij in sociaal isolement. Let op, dit kan evengoed gebeuren met een Vlaming in Brussel die zijn hele volwassen leven Frans heeft gepraat, maar plots terug in zijn Vlaamse dialect begint te spreken. Het is belangrijk om deze vragen niet te problematiseren en te kijken naar de mogelijkheden.

Er zijn mogelijkheden om die brug te maken. Meertaligheid wordt nog veel te weinig als een troef gezien bij aanwervingen in de zorgsector. Maar er bestaan ook apps die hierbij kunnen helpen.”

”Drempels wegnemen door de zorg aan te passen”

Ozer Sukran
Ozer Sukran is gespecialiseerd in cultuurspecifieke zorg aan senioren van Turkse en Marokkaanse afkomst. In die gemeenschappen worden mensen op jongere leeftijd zorgbehoevend. Tegelijk ligt de drempel om gebruik te maken van bestaande zorginstellingen hoger.

“Gemiddeld worden mensen in de Turkse en Marokkaanse gemeenschap vanaf 65 jaar zorgbehoevend. Dit komt door hun sociaaleconomische achtergrond. Ze werkten vaker onder slechte omstandigheden, bijvoorbeeld in de mijnen. Veel vrouwen van de eerste en tweede generatie hebben suikerziekte. In die gemeenschappen wordt vaak verwacht dat jongeren voor ouderen zorgen. Ook de Islam schrijft dit voor. Maar die norm vervaagt nu er steeds meer tweeverdieners zijn. Mensen met kleine kinderen kunnen niet zomaar de zorg voor hun ouders opnemen. Natuurlijk worstelen ook autochtone Belgen hiermee, maar ik merk dat de nood bij mensen van Turkse en Marokkaanse afkomst nog groter is. Er rust bij die ouderen vaak nog een taboe om naar een rusthuis te gaan. Bovendien zijn de rusthuizen niet aangepast. Ouderen laten zich graag omringen met dingen die ze herkennen. De drempel om naar een rusthuis te trekken zou veel kleiner zijn, mochten rusthuizen halalmaaltijden aanbieden of inzetten op verzorgend personeel dat de moedertaal van de oudere spreekt.”

15 november 2016