Thema in de kijker: Klimaatverandering

Dat het klimaat momenteel grote veranderingen ondergaat onder invloed van de uitstoot van broeikasgassen door de mens, is bekend. Ook op de oceaan heeft klimaatverandering een alarmerend effect.

“Stijging zeespiegel kan dramatische gevolgen hebben”

Mieke Sterken
Mieke Sterken van het Vlaams Instituut voor de Zee: ‘De meest directe (en meest bekende) invloed van de klimaatverandering op de zee is de stijging van de zeespiegel. In de periode 1961-2003 steeg de zeespiegel wereldwijd met 1,8 mm/jaar, een stijging die nog versnelde tussen 1993 en 2003 (3,1 mm/jaar). Die stijging wordt grotendeels veroorzaakt door de uitzetting van het zeewater (ten gevolge van het opwarmen van het water), maar een groot deel is ook te wijten aan het afsmelten van gletsjers en poolijskappen. Het stijgen van de zeespiegel kan dramatische gevolgen hebben voor de vele dichtbevolkte laaggelegen gebieden in de wereld. Denk aan Bangladesh met zijn 158 miljoen inwoners, of dichter bij ons, Venetië, dat momenteel al vecht met de stijgende waterlijn. Andere gevolgen van de klimaatverandering zijn het verschuiven van het leefgebied van vissen en andere mariene organismen. Dit zorgt voor problemen in de lokale visserijen. In de Noordzee, bijvoorbeeld, zijn in de voorbije 20 jaar duidelijke verschuivingen in de visbestanden waargenomen. Er is ook sprake van een ‘verkwalling’. Daarnaast breiden ook de zogenaamde ‘dead zones’ uit (regio’s in kustgebieden waar door zuurstoftekort grote vis- en andere sterfte voorkomt). Last but not least is er sprake van verzuring van de oceaan door het verhoogde CO2-gehalte in de atmosfeer en oceaan. Dit laatste heeft een negatief effect op het voorkomen van kalkhoudende organismen, zoals krabben, koralen en larven van oesters.’

“Als we nu niets doen, lopen rioleringen in de toekomst twee maal zo vaak over”

Wendy Francken
Volgens Wendy Francken, directeur van Vlario, het kenniscentrum en overlegplatform voor de riolerings- en afvalwaterzuiveringssector in Vlaanderen moeten er dringend maatregelen genomen worden om het hoofd te bieden aan wateroverlast door klimaatverandering. De rioleringen kunnen de grote hoeveelheid water immers niet meer slikken.

‘De wateroverlast van de voorbij dagen zal door klimaatverandering in de toekomst nog veel vaker voorkomen. Er is betere afstemming tussen alle bestuursniveaus nodig om deze problematiek aan te pakken. Zowel op privé- als op het publieke domein zijn maatregelen nodig (berging, infiltratie, ...). Om het hoofd te kunnen bieden aan de grotere extreme regenbuien zullen gemiddeld in Vlaanderen 20% tot 30% bijkomende buffervoorzieningen moeten gebouwd worden. Als er niets gedaan wordt, zullen rioleringen en bijbehorende bergings- en infiltratievoorzieningen gemiddeld twee maal zo vaak overlopen. We moeten echter wel opletten dat we geen nieuwe problemen creëren door op een ongecoördineerde manier berging en hemelwaterafvoersystemen aan te leggen. Dat betekent dat er nood is aan bovengemeentelijke hemelwaterafvoerplannen, waarin de grote lijnen van de hemelwaterafvoer vastgelegd worden. Dit is momenteel in Vlaanderen niet verplicht. Rioleringen en hemelwaterafvoersystemen dreigen de enige bouwwerken te worden die zonder globaal plan gebouwd worden.’

Wendy Francken besluit: ‘Een betere afstemming tussen de code van goede praktijk voor het ontwerp van rioleringssystemen, de watertoets, de gewestelijke stedenbouwkundige verordening en andere stedenbouwkundige voorschriften is noodzakelijk. De instrumenten om er iets aan te doen zijn er maar we moeten ze efficiënter en doeltreffender gebruiken.’

7 juni 2016