Thema in de kijker: Dag van de alleenstaande ouder op 21 maart

Op 21 maart is het de dag van de alleenstaande ouder. Experts Bea Cantillon en Christine Van Peer waarschuwen voor het armoederisico dat alleenstaande ouders lopen, zowel in België als in andere ‘rijke’ landen van de EU. Vivian Van Bremen is zelf alleenstaande moeder en richtte het netwerk ‘Krachtvrouwen’ op.

‘1 op de 5 eenoudergezinnen maakt kans om in armoede terecht te komen’

Christine Van Peer
Christine Van Peer is sociologe en onderzoekster bij de Studiedienst van de Vlaamse Regering van het Departement Kanselarij en Bestuur. Ze doet onderzoek naar echtscheiding, welbevinden van kinderen en (alleenstaand) ouderschap. ‘Ruim één op de vijf eenoudergezinnen loopt vandaag het risico om in armoede verzeild te geraken’, zegt ze. ‘Alleenstaande ouders vertegenwoordigen 11% van alle huishoudens in de leeftijdsklasse 25-54 jaar. Toch maken zij slechts 3,5 % uit van de werkende bevolking in die leeftijdsgroep. Ze zijn dus ondervertegenwoordigd op de arbeidsmarkt. Zij vormen nochtans een sociologisch belangrijke groep: binnen de gezinnen met kinderen is hun aandeel al uitgegroeid tot 19%. In 2014 lag hun werkzaamheid op de leeftijd tussen 25 en 54 jaar 9 procentpunten lager dan die van samenwonende moeders, maar na de 50 wordt het verschil nog veel groter. In de periode 2012 tot 2014 zagen we bovendien een lichte daling in de werkzaamheid bij 25-54-jarige alleenstaande moeders, terwijl die in die jaren lichtjes verbeterde bij vrouwen in het algemeen en bij moeders met een partner. De afstand tot de arbeidsmarkt voor alleenstaande moeders blijft dus groot, en de kloof met andere moeders en vrouwen in het algemeen lijkt nog toe te nemen. De meest kwetsbare subgroep zijn laaggeschoolde vrouwen met jonge kinderen en vrouwen met geen of beperkte werkervaring die lange tijd alleenstaand blijven. Een te lage netto-verdiencapaciteit en een te moeilijke combinatie arbeid-gezin staat staan arbeidsmarktparticipatie vaak in de weg.’

‘Armoederisico van eenoudergezinnen stijgt in heel Europa’

Bea Cantillon

Bea Cantillon is professor aan de universiteit Antwerpen en directeur van het Centrum voor Sociaal Beleid. Ze werkte mee aan een recent sociologisch onderzoek naar het armoederisico van eenoudergezinnen in EU-staten met een uitgebreid sociaal vangnet, zoals Oostenrijk, België, Duitsland, Frankrijk, Nederland, Duitsland, Zweden, Finland, Denemarken en het Verenigd Koninkrijk. Het onderzoek spitste zich toe op werkloze eenoudergezinnen en eenoudergezinnen met een fulltime minimumloon. Cantillon: ‘Uit ons onderzoek blijkt dat de bruto minimumlonen ontoereikend zijn voor alleenstaande ouders. Denemarken en Zweden zijn de enige twee uitzonderingen op deze regel. In de meeste landen is de bruto/netto-verhouding voldoende om de gezinsinkomens van fulltime werkende alleenstaande ouders net boven de armoedegrens te tillen. Behalve in Denemarken, is het sociale vangnet voor werkloze gezinnen in alle onderzochte landen ontoereikend. Met het oog op de bestrijding van armoede onder eenoudergezinnen moeten deze staten vechten tegen werkloosheidsvallen. Het minimuminkomen van werkende en niet-werkende eenoudergezinnen moet omhoog. Sommige landen moeten een toename van het bruto minimumloon overwegen, anderen zullen in de eerste plaats de sociale vangnetten en werkprikkels in evenwicht moeten brengen, terwijl nog een andere groep van landen de lage nettolonen moeten verhogen.’

Jonge weduwen met kinderen vinden steun bij ‘Krachtvrouwen’

Vivian Van Bremen

Vivian van Bremen verloor haar man aan een hartaderbreuk toen ze 41 weken zwanger was van haar jongste zoon. Sindsdien is ze alleenstaande moeder van Mees (2002) en Simon (2005). Ze richtte recent het netwerk ‘Krachtvrouwen’ op om lotgenotes te helpen. Vivian van Bremen: ‘Nadat ik plots mijn man verloor, wist ik echt niet wie ik was zonder hem. Het heeft tijd nodig gehad om alles een plek te geven. Ik vond het heel heftig om het moederschap alleen te dragen. Nu, twaalf jaar later, kan ik zeggen dat ik me heel gelukkig voel samen met mijn twee geweldige zonen. In juni 2016 ontstond mijn idee om een lunch te organiseren voor jonge weduwen. In oktober plaatste ik een oproep op Facebook om weduwen met jonge kinderen te leren kennen en te brainstormen over mijn idee. In een week tijd kreeg ik zoveel reacties, dat ik besloot een Facebookgroep te starten. De vrouwen waren enthousiast en lieten mij weten dat er in België nauwelijks initiatieven zijn voor weduwen met minderjarige kinderen en al helemaal geen online community. Nu, 5 maanden later, hebben 65 weduwen met minderjarige kinderen uit heel Vlaanderen de groep gevonden. Daarom besloot ik een netwerk op te richten: ‘Krachtvrouwen’. Ik voel het als mijn missie om jonge weduwen samen te brengen zodat dat zij hun verdriet verwerken en weer écht kunnen leven. In het online netwerk op Facebook hebben ze de mogelijkheid om ervaringen te delen, vragen te stellen en verhalen te lezen van andere weduwen. Ik heb gemerkt dat er hierdoor ruimte ontstaat om een nieuw pad te kiezen, verdriet te verwerken en oplossingen te vinden voor uitdagingen waar een jonge weduwe dagelijks alleen voor staat.’

17 maart 2017