“In de naoorlogse periode werd cultuur beschouwd als een onderdeel van de sociale welvaartsstaat. Cultuur en economie zag men als twee aparte werelden,” zegt Prof. A. Schramme, academisch coördinator van de masteropleiding Cultuurmanagement (TEW Universiteit Antwerpen en de Antwerp Management School). “Maar de laatste tien jaar groeit het besef dat allianties mogelijk zijn. De bedrijfswereld heeft baat bij het steunen van cultuur. Deze sector draagt een symbolische waarde in zich, geeft betekenis aan de samenleving en staat voor duurzaamheid. Zo ondervond de profit sector dat cultuur een maatschappelijke meerwaarde kan bieden die verder gaat dan louter winstbejag. Maar ook langs culturele zijde wijzigt de mentaliteit. Tegenover de angst om artistiek beknot te worden, ziet men stilaan de voordelen in van allianties op basis van duidelijke afspraken. Het komt erop aan ‘the best of both worlds' samen te brengen.”
24 oktober 2011

"Een discours wijzigen is een proces van lange adem,” zegt Sofie Verkest. “Maar ik geloof erin dat de media een prominente rol spelen in het doorbreken van stereotype beeldvorming.” In haar masterproef onderzocht ze de schermaanwezigheid van gekleurde gezichten op het VRT-journaal. “Een aanzet tot de herinterpretatie van de referentiekaders is niet zozeer de kwantiteit van allochtonen in de media. Het gaat erom ‘hen’ op een andere manier aan bod te laten: als expert in het nieuws, als professor,… Maar ook in alledaagse omstandigheden, bijvoorbeeld bij de bakker. We interpreteren de wereld namelijk op basis van een aantal frames. Allochtonen halen het nieuws in bepaalde contexten: “wij/zij”, als probleemgroep en zonder stem of mening. En daarbij gegeneraliseerd als één grote bende. De media hebben wel degelijk de macht om dit homogene beeld van dé allochtoon om te buigen. En dat is iets dat de ontvanger onbewust oppikt.”
28 september 2011

“Vlaamse ondernemingen moeten meer internationaal gaan”, zegt Roos Van de Cruys, beleidsmedewerker van de SARiV (Strategische Adviesraad internationaal Vlaanderen). “Uit het recente onderzoek van de werkgroep internationaal ondernemen van de SARiV blijkt dat Vlaamse export zich meer op groeilanden en groeisectoren moet richten. Het is belangrijk om een globale strategie voor ondernemen in Vlaanderen te ontwikkelen, met speciale focus op de kmo’s, om optimaal bij te dragen tot de welvaartcreatie. Vlaanderen heeft daarnaast ook nood aan een leidersfiguur, die de verschillende betrokken overheidsactoren kan coördineren.” Deze twee bevindingen zijn gevolg van de snel veranderende wereld: “De internationale context waarin bedrijven internationaal ondernemen is sterk gewijzigd. Het groter aandeel van de groeilanden, waaronder de BRICS, zorgt voor een herbalancering van de wereldeconomie. Maar ook andere factoren spelen een rol: mondialisering, duurzaamheid, mondiale netwerken, de nieuwe rol van overheden, en ten slotte de opkomst van andere soorten van internationalisering van ondernemingen.”
21 september 2011

Hoe gelijkend zijn de protesten in de Arabische wereld? En wat verandert het voor de lokale bevolking? Prof. Sami Zemni (Ugent), gespecialiseerd in Noord-Afrika en Midden-Oosten, verduidelijkt: “De doelstellingen van de opstanden in Libië zijn vergelijkbaar met die van Tunesië en Egypte. De bevolking wil vrijheid, sociale rechtvaardigheid en democratie. Maar hoewel de bevolkingen in deze landen voor dezelfde idealen strijden, zijn de revoluties niet helemaal vergelijkbaar. De oorsprong van de opstanden is namelijk verschillend: in Egypte en Tunesië groeide die vanuit populaire volksbewegingen, in Libië vanuit het gewapend verzet van lokale rebellen, ondersteund door de NAVO. Ze willen veiligheid en stabiliteit, maar ze staan ook voor de uitdaging om de eisen van rechtvaardigheid en democratie op middellange termijn te vervullen. En het is de vraag of de Raad, die zich vanuit Benghazi organiseerde, representatief kan zijn voor de hele Libische bevolking. Net zomin als de verdwijning van Ben Ali in Tunesië of van Mubarak in Egypte het einde van het revolutionaire moment betekende, zal Kadhaffi’s verdwijning het einde van het proces zijn. We moeten dus niet verbaasd zijn, als de burgers de komende weken en maanden hun stem zullen verheffen in betogingen en petities, in politieke commentaren en stakingen. Dat is niet noodzakelijk een teken dat er niks verandert, maar eerder een teken dat het pluralisme en de vrijheid van meningsuiting zich laten gelden.
26 augustus 2011

Het gat in de ozonlaag herstelt zich. “De beleidsmaatregelen in verband met stratosferisch ozon hebben effect”, zegt Dr. De Maziére, onderzoekster bij het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aeronomie (BIRA). “Tijdens de internationale milieutop in Montréal in 1987, werd de productie van stoffen die ozon afbreken verboden. Na een sterke stijging van chloor en broom in de stratosfeer in de jaren ’80 en ’90, kunnen we nu zien dat deze gassen afnemen in de stratosfeer en voorspellen dat de ozonlaag zich zal herstellen: tegen 2050 in Antarctica, bij ons zal dat eerder tussen 2015 en 2030 zijn. Aangezien stratosferisch ozon ons beschermt tegen sterke UV bestraling, zullen we in dat opzicht gunstig evolueren. Ondertussen zoeken we verder naar stoffen die chroom en broom vervangen én die niet nadelig zijn voor het klimaat. Het verbod op de produktie van stoffen die ozon afbreken, zoals de CFK, heeft trouwens ook een nog snellere opwarming van het klimaat vermeden.
17 augustus 2011

Is het voor bedrijven nog te vroeg om al over te schakelen op cloud-toepassingen? “Ik begrijp dat veel bedrijven daar vragen bij hebben”, zegt Daniëlle Jacobs, voorzitter van Beltug en Intug. “Bij cloud-toepassingen bewaar je je gegevens niet meer op een server die in het bedrijf staat, maar ergens anders, en ga je via internet opvragen. Naast de vragen over de backup van die gegevens kun je je ook afvragen hoe het zit met de privacy ervan. Daar tegenover staat dat bedrijven via cloud-toepassingen veel beter hun IT-budget kunnen begroten en onder controle houden. En ze mogen in geen geval deze vierde golf in de IT-wereld missen. Zo kunnen ze bijvoorbeeld perfect kiezen voor een hybride vorm van werken, waarbij ze echt belangrijke toepassingen zelf beheren, zoals de klantgegevens bij banken, en andere toepassingen zoals de opvolging van de verkoop in de cloud organiseren. BELTUG en INTUG praten veel met bedrijven uit de ICT-sector om te kijken hoe hun producten en diensten zoveel mogelijk aansluiten bij de verwachtingen van bedrijven..”
27 juni 2011

Ziekten-resistente planten, met extra vitaminen of tegen allergieën: het lijkt nog steeds iets uit “A Brave New World”. “Maar het is vandaag echt mogelijk om gerichter en sneller eigenschappen in planten te brengen die normaal niet, of niet zo snel, via kruising zouden voorkomen”, verklaart Professor Moleculaire Genetica, Godelieve Gheysen (Ugent). “Wetenschappers besteden veel onderzoek aan de veiligheid op milieu en gezondheid van Genetisch Gemodificeerde Organismen (GGO’s). Het is een misvatting dat ze schadelijk zijn voor de gezondheid. Integendeel, we halen er heel wat slechte eigenschappen uit. En is er minder pesticide nodig: voordelig voor milieu en gezondheid. Het is waar dat de commercialisering van de grote gewassen vaak in handen van multinationals komt. Maar eigenlijk is dat geen verschil met de niet-genetisch gemodificeerde grote gewassen zoals katoen, soja en maïs. De productie en handel ervan zijn ook in handen van de grote internationale spelers. Aan dat ethisch aspect trachten de ontwikkelaars iets te veranderen door vrijstellingen te bevorderen van patenten voor de gewassen.”
Foto: Toon Coussement
20 mei 2011

“Stelselmatig werken”, zegt Frieda De Koninck. Zij belichaamt de Schone Kleren Campagne en strijdt voor betere lonen en arbeidsomstandigheden in lageloonlanden. Niet met toeters en bellen, wel georganiseerd op internationaal niveau. “Het is een realistische doelstelling. Bedrijven bepalen zelf prijs en kwaliteit en dus ook de arbeidsomstandigheden waarin hun ze hun kleren laten maken. Modeketens en merken bezitten macht door de grootte van de volumes die ze afnemen bij de fabrieken. Grote sportmerken laten hun kledij allen in dezelfde fabrieken maken. Zij kunnen normen bepalen. In Indonesië onderhandelen nu 5 grote vakbonden met fabrieken. Zonder consumentenaanzet, had zonder twijfel het commerciële belang de overhand gehaald. Maar merken willen geen schandalen. Ze maken budget vrij voor ‘maatschappelijk ondernemen’. Voor dit gedachtegoed het hele bedrijf – en dus ook de aankopers – bereikt duurt het even. Maar eens budget vrijkomt, is de toon gezet.”
5 mei 2011

Het Higgs-deeltje, ook wel God particle genoemd, is het ontbrekende stukje in de puzzel van hoge energie fysica. Freya Blekman, professor elementairedeeltjesfysica verduidelijkt: "De ontdekking van dit laatste puzzelstukje, is een doorbraak in het begrip van de deeltjesfysica. Als we deze missing link vinden, weten we onder andere hoe het heelal is ontstaan.” Nog tot 2025 zoekt men naar het deeltje. Het was Higgs, die samen met twee Belgische professoren, Englert en Brout, het bestaan van het deeltje voorspelde. "Eigenlijk zou het dus Brout-Englert-Higgs of BEH-deeltje moeten heten. Maar dat ligt niet zo goed in de mond."

In de Large Hadron Collider, een 27 km lange deeltjesversneller in Genève, bestuderen internationale wetenschappers de botsingen van elementaire deeltjes. “Deze zomer begint de ontdekkingsreis echt, want na het bestuderen van reeds begrepen processen, start nu de zoektocht naar nieuwe deeltjes en Higgs-bosonen.” Hoe groot de kans is dat ze het Higgs-deeltje vinden? “Dat is moeilijk te zeggen. Door de rest van de puzzel krijgen we heel wat informatie over het onontdekte stukje: de vorm, wat erop staat,… We kunnen meten hoelang het mag duren voor we het deeltje, in de meest eenvoudige vorm, zien. Als blijkt dat het deeltje niet bestaat, staan we voor een hele nieuwe set raadsels om op te lossen. Dan moeten we de hele puzzel herleggen!”
20 april 2011

“Deelnemers aan reality-programma’s zijn werknemers”, oordeelt het Franse Hof van Cassatie. Waar het in Frankrijk heel wat stof deed opwaaien, bleef het in België opmerkelijk stil. “Nochtans bestaat de mogelijkheid dat de arbeidsrechtbank van Brussel zich ook over dit item zal uitspreken”, zegt Rudi Bollen, advocaat in het arbeidsrecht. “Wanneer iemand tegen betaling van loon arbeid verricht in ondergeschikt verband, is er sprake van een arbeidsovereenkomst. De kans bestaat dan ook dat de Belgische rechtspraak de Franse volgt. Het schoentje knelt misschien nog omdat er tussen partijen vaak geen loonafspraak wordt gemaakt. Productiehuizen betalen de reis- en verblijfskosten, maar eigenlijk zijn verschuldigde loonbarema’s in CAO’s vastgelegd en dus door wet gebonden. Een feitelijke appreciatie zal de slinger in de ene, dan wel in de andere richting doen doorslaan. De toon is alvast gezet door de Franse rechtspraak.”
12 april 2011

Het hof van beroep van Bergen overweegt niet langer mee te werken aan de meting van zijn werklast. Nochtans leverde eerder onderzoek (2010) naar werklast bij magistraten al zinvolle resultaten op. “Magistraten zijn professionele kenniswerkers met een grote arbeidsfierheid”, zegt Veerle Conings, opleidingsverantwoordelijke aan het Instituut voor de Overheid aan de KULeuven. “Een magistraat wil zich erkennen in elk woord van het vonnis of arrest dat hij geschreven heeft. In die context is delegeren niet altijd een evidente zaak omdat men zich niet gemakkelijk zal erkennen in de teksten die door een medewerker-jurist zijn voorbereid. We stellen in werklastmetingen vast dat de duurtijd voor het afhandelen van een dossier sterk toeneemt naarmate de magistraat met 1, 2 of 3 attachés het dossier heeft voorbereid. In die zin geloof ik sterk dat werken aan delegeerstijlen en van gedachten wisselen over werkorganisatiepraktijken een gunstig effect zal hebben op de duurtijd voor het afhandelen van een gerechtelijk dossier.”
23 maart 2011

Bij de lancering van de eerste iPad probeerden veel bedrijven mee op de kar te springen en een iPad versie van hun product te lanceren. Kranten, magazines, … heel wat apps verschenen op de iPad. Maar wat zeggen de gebruikers ervan? Vaak hebben ze grote verwachtingen, maar vallen de ervaringen na het eerste gebruik tegen. “Dat heeft te maken met twee zaken”, zegt Liesbeth Weeghmans, senior usability expert/project manager bij u-sentric. “Ten eerste mag een klassiek magazine niet gewoon vertaald worden naar een pdf versie op iPad. Mobiele toestellen worden in een andere context gebruikt en dat creëert andere noden en verwachtingen. Daarom moet je functionaliteiten en interactie toevoegen die een meerwaarde bieden t.o.v. de papieren versie. Ten tweede moet je gebruiksvriendelijke user interfaces maken. Intuïtiviteit speelt daarbij een cruciale rol. Gebruikers willen snel navigeren, goede herkenningspunten hebben en een aangename gebruikservaring beleven. Natuurlijk speelt de aantrekkelijkheid daarin ook een belangrijke rol. En net daar scoort de iPad2 ook erg hoog: qua gebruik en aantrekkelijkheid is Apple één van de grote spelers. Dat is alvast een goed startpunt; nu de gebruikservaring van de apps nog optimaliseren!
8 maart 2011

Dikke Truiendag wil mensen sensibiliseren om ons gebruik van eindige fossiele brandstoffen te beperken. “Dat is op zich een verstandig idee,” zegtGriet Verbeeck, docent aan PH Limburg en KULeuven, “maar in feite geeft deze dag ook impliciet de boodschap dat energiebesparing gelijk staat met comfortvermindering. Een kleine groep zal hierin meegaan uit het enthousiasme iets voor het milieu te doen. Terwijl de grote massa, die gehecht is aan zijn comfort, vooral vreest dat energiebesparende maatregelen gelijk staan aan minder comfort. Dat is niet zo. Goed ontworpen energiezuinige woningen zijn comfortabeler dan traditionele. We kunnen dat realiseren met veel minder grondstoffen en fossiele energie dan we tot nu toe gedaan hebben. Een lage-energiewoning verbruikt maar 1/3 van wat een klassieke woning verbruikt. We hebben zelfs al metingen gedaan in moderne woningen die slechts 1/10 van het verbruik van een klassieke woning hebben. Ikzelf probeer dan ook, als het kan, op Dikke Truiendag thuis te werken in een lekker warme woning. Het accent van de boodschap van de Dikke Truiendag zou dus meer moeten liggen op energiebesparende acties die je méér in plaats van minder comfort geven.
8 februari 2011

China lijkt de laatste jaren overal aanwezig. De ene heeft angst voor “het gele gevaar”, de ander berust erin dat “blaffende honden niet bijten”. Moet het ‘Westen’ zich zorgen maken om een mogelijke Chinese hegemonie? Karolien De Bruyne, docente Internationale Economie aan de HUBrussel, illustreert: “China zal evolueren naar een grootmacht, maar heeft nog een lange weg te gaan (bv. grote inkomensgelijkheid en problemen op het gebied van mensenrechten). Het ‘Westen’ dient rekening te houden met China en moet zich toeleggen op meer en beter onderzoek en ontwikkeling. China is immers niet langer enkel een concurrent omwille van de lage lonen maar wordt hoe langer hoe meer een volwaardige internationale speler. Sinds zijn voorzichtige liberalisering (begin jaren ’80), is China begonnen aan een internationale opmars zowel op reëel als op financieel gebied. Het is een grote exporteur (reëel) doordat het gebruik maakt van zijn comparatieve voordelen en de concurrentie aangaat op gebied van kosten (lage lonen) en technologie. Daarnaast speelt ook de enorme en sterk groeiende afzetmarkt in het voordeel van China. De toenemende handelsstromen impliceren automatisch toenemende kapitaalstromen (financieel). De vreemde valuta die in China binnenstromen worden door de overheid opgekocht om een depreciatie van de yuan te vermijden – met de gekende inflatie tot gevolg. Bovendien investeert China massaal in o.a. Afrika, Latijns-Amerika en de EU.”
26 januari 2011

Kunnen supergeleiders een oplossing bieden voor onze energiebehoeftes? “Dat is zeker een denkpiste”, zegt wetenschapper Milorad Milosevic van de Universiteit Antwerpen. “Supergeleiders bestaan al honderd jaar, maar de evolutie zit de jongste jaren in een stroomversnelling. Toen de uitvinder H.K. Onnes een eeuw geleden kwik met vloeibaar helium koelde tot ~-270°C, stelde hij vast dat het alle elektrische weerstand verloor. Supergeleiding zorgt er dus voor dat, ook al neemt men de elektrische bron weg, de stroom in een gesloten kring toch aanwezig blijft, uiteraard onder de juiste omstandigheden. Aanvankelijk lukte dat enkel bij extreem koude temperaturen, maar sinds 1985 kan het al bij ~-130°C dankzij de nieuwe materialen en het relatief goedkope vloeibaar nitrogeen. Door de ontdekking van nieuwe supergeleiders en de nieuwe mogelijkheden die ontstaan door hun hybridisatie en nanostructurering, zal dat waarschijnlijk in de toekomst ook lukken bij omstandigheden geschikt voor meerdere toepassingen. De ‘zwevende’ MagLev-treinen in Shanghai en Tokio, die snelheden halen tot 580 km/uur, zijn daar mooie voorbeelden van. Maar weldra spreken we ook over futuristische kwantumcomputers met enorme opslagcapaciteiten (Qbits), elektromotoren, elektromagneten en compressoren die de huidige versies ver overtreffen. En dat zal zeker gevolgen hebben voor ons leefmilieu.”
12 januari 2011

Medische fouten behoren tot de realiteit. De recente berichtgeving in de media over het achterlaten van twee scharen in de onderbuik van een patiënt, getuige hiervan. In dergelijke situatie claimt de patiënt een eis tot schadevergoeding. Op welke rechtsprincipes beroept een patiënt zich?
Advocate medisch recht Mieke Goossens licht toe: “als de arts meent geen fout te hebben begaan en/of wanneer er geen of geen afdoende schadevergoeding wordt geboden, kan de patiënt overwegen om verdere stappen te ondernemen. Zo kan hij de arts op burgerrechtelijk vlak aansprakelijk stellen via een vordering voor de rechtbank, al dan niet gecombineerd met een strafklacht. Om een schadevergoeding te verkrijgen, moet de patiënt naast de fout ook het oorzakelijk verband tussen die fout en de geleden schade bewijzen. Naast de arts, spreekt men vaak ook het ziekenhuis aan. Dit is in principe foutloos aansprakelijk voor inbreuken begaan op de rechten van de patiënt (waaronder het recht op kwaliteitsvolle zorgverlening). Tot slot kan de patiënt in welbepaalde gevallen en via een specifieke procedure beroep doen op de recente wet betreffende “de vergoeding van schade als gevolg van gezondheidszorg”. Komt de schade van de patiënt hiervoor in aanmerking, dan zal het fonds voor medische ongevallen het slachtoffer vergoeden zonder dat deze een medische fout moet bewijzen.”
30 december 2010

Naar aanleiding van de zaak Mantello verduidelijkt het hof van Justitie het begrip "onherroepelijk vonnis". Hiermee beantwoordt ze de vraag of een rechtbank verplicht is de uitvoering van een EAB te weigeren op basis van reeds bestaande veroordeling.
"Gaetano Mantello werd in 2005 door de rechtbank van Catania, Italië, veroordeeld voor illegaal drugsbezit. De opsporingsinstanties wisten op dat moment reeds van zijn betrokkenheid bij een georganiseerde illegale drugstrafiek tussen Italië en Duitsland. Toch besliste men, in het belang van het onderzoek, hem nog niet te vervolgen voor deze feiten", situeert Dr. internationaal strafrecht,Els De Busser. "In 2008 hield men Mantello aan voor zijn betrokkenheid in het netwerk.Hij woonde toen in Duitsland. De rechtbank van Stuttgart vroeg zich af of zij de tenuitvoerlegging van het EAB moest weigeren. Dat werd uitgevaardigd door de rechtbank van Catania. Volgens het ne bis in idem beginsel mag men een persoon namelijk niet tweemaal voor dezelfde feiten vervolgen als die persoon reeds bij onherroepelijk vonnis werd veroordeeld. Het Europees Gerechtshof verklaarde dat het hier niet ging om een interpretatie van het begrip “dezelfde feiten”, maar wel om het begrip “onherroepelijk vonnis”. De rechtbank van Catania oordeelde al bij onherroepelijk vonnis over feiten gepleegd door Mantello. Dit vonnis betrof echter andere feiten dan die waarop het EAB betrekking had. De rechtbank van Stuttgart was dus niet verplicht de tenuitvoerlegging van het EAB te weigeren."
15 december 2010

Na de vulkaan Merapi staat nu ook vulkaan Bromo op uitbarsten. "De alarmfase is verhoogd tot het hoogste niveau: alarmfase 4 op een schaal van 1 tot 4. Men kan niet met absolute zekerheid zeggen dat een uitbarsting werkelijk volgt, maar de seismische activiteit onder de vulkaan gepaard met vulkanische bevingen zijn wel sterke aanwijzingen. Meestal duurt een uitbarsting van de Bromo een aantal weken tot twee maanden," illustreert geologe Karen Fontijn. Zij verwacht dat de hinder zich zal beperken tot het nationaal park waar de vulkaan ligt. "Een uitbarsting treft de lokale toeristische sector en daarbij ook het dagelijks inkomen van vele lokale inwoners. Afhankelijk van de intensiteit van de uitbarsting ondervindt de lokale luchtvaart mogelijk wat hinder, maar een internationaal probleem wordt het waarschijnlijk niet." In hetzelfde natuurpark is naast de Bromo ook de Semeru momenteel actief. Deze vulkaan is bijna constant actief geweest sinds 1967. Ook hiervan verwacht men niet al te veel hinder.
3 december 2010

Met de millenniumdoelstellingen engageerde de internationale gemeenschap zich om tegen 2015 een einde te maken aan armoede, ziekte, milieuproblemen en ongelijkheid. Daarbij hield men weinig rekening met personen met een handicap. Die groep is nochtans bijzonder kwetsbaar, vele personen met een handicap in het Zuiden leven onder de armoedegrens. “In 2006 werd er al ijverig gewerkt aan de conventie van rechten voor personen met een handicap. België ratificeerde als een van de eerste landen de tekst en implementeert de conventie ook in het beleid. Ons land onderneemt nu ook effectief de eerste stappen om deze conventie ook waar te maken. Midden 2011 moet er al een eerste rapport zijn. De gehandicaptensector zelf zal een schaduwrapport schrijven. Ondanks de vernoemde bescherming in het beleid, kampen de gehandicapten toch nog vaak met verschillende soorten uitsluiting. En in ontwikkelingslanden worden de goede bedoelingen dikwijls zelfs niet vertaald in beleidsteksten. Verschillende organisaties zetten dit thema extra in de verf en willen zo het onderwerp benadrukken. Natuurlijk is integratie geen zaak die op één dag verbetert, maar een proces waaraan lang moet worden gewerkt”, zegt Ingrid Borré, Algemeen Secretaris van KVG (Katholieke Vereniging Gehandicapten).
3 december 2010